Ana Sayfa / Metodoloji / Literatür ve Kanıt Tabanı
Kanıt Tabanı
Literatür ve kanıt tabanı
CEGAI çerçevesinin dayandığı doğrulanmış akademik bulguların tamamı aşağıdadır. Her bulgu, ait olduğu çalışmanın tam künyesi ve mümkün olduğunda DOI numarasıyla birlikte yayımlanır.
Bu sayfadaki bulgular üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron'un kendi çalışması değildir. Her bulgu kaynağıyla birlikte verilmiştir.
Kaynak Seçimi
Bu listeye ne girer, ne girmez?
Bu sayfadaki her bulgu; kaynağının gerçekten var olduğu, rakamın o kaynağa ait olduğu ve kaynağın iddia edilen şeyi gerçekten söylediği ayrı ayrı doğrulanarak listeye alınmıştır.
Kaynağı doğrulanamayan, rakamı kaynağıyla uyuşmayan veya hakemli olmayan bir çalışmaya akademik ağırlık atfeden hiçbir bulgu bu listeye girmez.
Bir bulgunun burada yer alması, onu Çeliron'un kendi sonucu hâline getirmez. Her bulgu kendi çalışmasının kapsamı ve sınırları içinde geçerlidir.
Doğrulanmış Büyüklükler
Literatürdeki etki büyüklükleri
Aşağıdaki büyüklükler farklı birimlerde ölçülmüştür ve doğrudan birbiriyle karşılaştırılamaz. Bu nedenle birim gruplarına ayrılmış olarak sunulmuştur.
Çarpan (×)
yatırım başına
- Gripen — sosyal getiri≥ 2.6×
- Fraunhofer — ciro çarpanı13.18×
- ATI — ekonomi geneli çıktı14 £ / 1 £
Fraunhofer değeri bir CİRO çarpanıdır, getiri oranı değildir.
Yüzde etki (%)
ilgili göstergede değişim
- Fraunhofer merkezi → bölgesel patent≥ %13
- SENAI → Brezilya GSYH katkısı~%0.66
- Kamu Ar-Ge %10 ↑ → özel Ar-Ge%5–6
- Kamu Ar-Ge sermayesi getirisi (savunma dışı)%140–210
Olasılık ve oran (%)
hesaplanan olasılık
- HL-LHC — pozitif NPV olasılığı%94
- Yozma — fon çıkış oranı%56
Kaynak künyeleri aşağıdaki kart listesinde tam olarak verilmiştir.
Vakalar
Doğrulanmış çalışmalar
- B1Savunma
Gripen programı ve savunma Ar-Ge yayılımı
İsveç'in JAS 39 Gripen programı üzerine yapılan kapsamlı analiz, program yatırımının en az 2.6 katı sosyal getiri ürettiğini ortaya koymuştur.
NotBu değer bir ALT SINIR olarak sunulmuştur; nokta tahmin değildir.
Eliasson, G. (2010). Advanced Public Procurement as Industrial Policy: The Aircraft Industry as a Technical University. Springer, Economics of Science, Technology and Innovation, cilt 34. ISBN 9781441958488. Ek kaynak: Eliasson, G. (2017), "Visible Costs and Invisible Benefits: Military Procurement as Innovation Policy", Springer..https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4419-5849-5_8Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B2Ar-Ge Enstitüleri
Fraunhofer ciro çarpanı
Fraunhofer harcamalarının ciro çarpanı 13.18'dir: 2016'da 0.68 milyar € özel sektör proje geliri, 8.99 milyar € ciro artışıyla ilişkilendirilmiştir.
Not13.18 brüt ciro/harcama oranıdır; net sosyal getiri veya yatırım getirisi DEĞİLDİR.
Comin, D., Licht, G., Pellens, M., Schubert, T. (2019). Do Companies Benefit from Public Research Organizations? The Impact of the Fraunhofer Society in Germany. ZEW Discussion Paper No. 19-006 / Lund University CIRCLE WP 2018/7.https://www.fraunhofer.de/content/dam/zv/de/leistungsangebot/wirkung-von-forschung/the-impact-of-fraunhofer.pdfBu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B3Ar-Ge Enstitüleri
Araştırma merkezi ve bölgesel patent çıktısı
Bir Fraunhofer merkezinin kurulması, bulunduğu bölgedeki patent çıktısını en az %13 artırmaktadır.
Llanos-Paredes, P. (2023). The effect of applied research institutes on invention: Evidence from the Fraunhofer centres in Europe. Research Evaluation, 32(3), 566–578.doi:10.1093/reseval/rvad028Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B4Ar-Ge Enstitüleri
Modelin uluslararası transferi: SENAI Brezilya
Fraunhofer modeliyle kurulan Brezilya SENAI yenilik enstitüleri ağı, Brezilya GSYH'sinin yaklaşık %0.66'sına karşılık gelen bir katkı üretmektedir.
NotEtki neredeyse tamamen gerçek araştırma projelerinden gelmektedir; metroloji gibi bilimsel hizmet sunumundan değil.
(2025). Measuring the causal economic effects of scientific research — Evidence from the staggered foundation of the SENAI innovation institutes in Brazil. Socio-Economic Planning Sciences.https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0038012125001363Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B5Araştırma Altyapısı
Kamu alımı yoluyla yayılım: CERN LHC
CERN'e tedarikçi olmak, firmaların Ar-Ge çabası, yenilik kapasitesi, verimlilik ve kârlılığı üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmaktadır; etki ağırlıklı olarak yüksek teknolojili alımlardan kaynaklanmaktadır.
Castelnovo, P., Florio, M., Forte, S., Rossi, L., Sirtori, E. (2018). The economic impact of technological procurement for large-scale research infrastructures: Evidence from the Large Hadron Collider at CERN. Research Policy, 47(9), 1853–1867.https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S004873331830163XBu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B6Araştırma Altyapısı
Büyük bilim altyapısında pozitif NPV olasılığı
CERN'in Yüksek Parlaklık LHC (HL-LHC) yükseltmesi için yapılan sosyal fayda-maliyet analizi, Monte Carlo simülasyonlarıyla toplum açısından pozitif net bugünkü değer olasılığını %94 olarak hesaplamıştır.
NotAynı ekip, orijinal LHC için %92 olasılık ve yaklaşık 2.9 milyar € beklenen net bugünkü değer hesaplamıştır.
Del Bo, C., Florio, M., Giffoni, F. ve ark. (2023). Projecting the socio-economic impact of a big science center: the world's largest particle accelerator at CERN. Applied Economics, 55(49).doi:10.1080/00036846.2022.2140763Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B7Savunma
Savunma Ar-Ge'si özel Ar-Ge'yi çeker
Kamu finansmanlı Ar-Ge'de %10'luk bir artış, özel sektör Ar-Ge'sinde ilave %5–6'lık bir artış üretmektedir; savunma Ar-Ge'si özel Ar-Ge'nin ikamesi değil tamamlayıcısıdır. Savunma Ar-Ge'sinin katma değere oranında kalıcı 1 puanlık artış, toplam faktör verimliliği büyümesini 0.08 puan yükseltmektedir.
NotÇalışma ayrıca uluslararası yayılım bulur: bir ülkenin bir sektöründeki kamu Ar-Ge artışı, aynı sektörde diğer ülkelerin özel Ar-Ge'sini de yükseltmektedir.
Moretti, E., Steinwender, C., Van Reenen, J. (2025). The Intellectual Spoils of War? Defense R&D, Productivity, and International Spillovers. The Review of Economics and Statistics, 107(1), 14–27.https://direct.mit.edu/rest/article/107/1/14/114751/Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B8Ekonometri
Kamu Ar-Ge'sinin uzun dönemli verimlilik etkisi
ABD federal Ar-Ge ödeneklerindeki artışların yenilik faaliyeti ve iş dünyası verimliliği üzerindeki uzun dönemli etkisi, anlatısal (narrative) tanımlama yöntemiyle ölçülmüştür; savunma dışı kamu Ar-Ge sermayesi için ima edilen getiriler %140–210 aralığındadır.
NotBu bulgu SAVUNMA DIŞI (nondefense) kamu Ar-Ge'sine aittir; savunma Ar-Ge'sine genellenemez.
Fieldhouse, A. J., Mertens, K. (2023). The Returns to Government R&D: Evidence from U.S. Appropriations Shocks. Federal Reserve Bank of Dallas Working Paper 2305 (Mayıs 2023, rev. Kasım 2024).https://www.dallasfed.org/research/papers/2023/wp2305Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B9Savunma
Savaş dönemi Ar-Ge'si ve kalıcı teknoloji kümeleri
II. Dünya Savaşı'nda OSRD eliyle yapılan Ar-Ge yatırımı, ABD genelinde teknoloji kümelerini tetiklemiş; yüksek teknoloji girişimciliği ve istihdamındaki artış en az 1970'lere kadar sürmüştür.
Gross, D. P., Sampat, B. N. (2023). America, Jump-Started: World War II R&D and the Takeoff of the US Innovation System. American Economic Review, 113(12), 3323–3356.doi:10.1257/aer.20221365Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B10Uzay
Uzay faaliyetlerinin makroekonomik yayılımı
Uzay faaliyetlerinin büyüme yayılımları 1960'ların sonu – 1980'lerin başı arasında zirve yapmış; güncel uzay faaliyetlerinin ekonomik etkisi belirgin biçimde daha düşüktür.
NotYayılımın büyüklüğü, programın mevcut bilgi sınırına göre nerede durduğuna bağlıdır; sınırdaki programlar daha büyük yayılım üretmektedir.
Paolillo, A., Corrado, L., Silgado-Gómez, E. (2023). The macroeconomic spillovers from space activity. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), 120(43).doi:10.1073/pnas.2221342120Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B11Ekonometri
Devlet katalizli girişim sermayesi: Yozma
İsrail'in 1993 tarihli Yozma programı, 100 milyon $'lık kamu yatırımıyla ülkenin girişim sermayesi sektörünü tetiklemiştir. On yıl içinde fonların çıkış (halka arz/satın alma) oranı %56'ya, yönetilen toplam varlık 3.2 milyar $'a ulaşmıştır.
NotYalnızca çıkış oranı ve yönetilen varlık büyüklüğü doğrulanmıştır; programa atfedilen bir toplam getiri katsayısı doğrulanamamıştır.
Avnimelech, G. (2009). VC Policy: Yozma Program 15-Years Perspective. DRUID Summer Conference 2009.https://www.researchgate.net/publication/228921726Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B12Ar-Ge Enstitüleri
Bir araştırma kurumunun bölgesel etkisi
İtalyan Teknoloji Enstitüsü'nün kuruluşu, bulunduğu bölgede yenilik, yüksek nitelikli beşerî sermaye ve bölgesel büyüme üzerinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif etki yaratmıştır; bölge içi bilgi yayılımı kanıtlanmıştır.
Robbiano, S. (2022). The innovative impact of public research institutes: Evidence from Italy. Research Policy, 51(10).doi:10.1016/j.respol.2022.104567Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B13Havacılık Politikası
Stratejik sanayi politikası ve havacılık
Airbus örneği, havacılıkta devlet destekli pazara girişin oyun-teorik modellerle değerlendirilebileceğini göstermiştir; literatür sonuçların varsayımlara güçlü biçimde duyarlı olduğunu ortaya koyar.
NotNeven ve Seabright, Airbus'ın pazara girişinin fiyatları yalnızca %3.5 düşürdüğünü ve Avrupa refah kazancının tartışmalı olduğunu bulmaktadır. Bu örnek bir başarı hikâyesi olarak sunulamaz.
Baldwin, R., Krugman, P. · Neven, D., Seabright, P. (1995). Industrial Policy and International Competition in Wide-Bodied Jet Aircraft · European industrial policy: the Airbus case. NBER / University of Chicago Press, böl. 3 (1988) · Economic Policy, 10(21), 313–358 (1995).https://www.nber.org/system/files/chapters/c5847/c5847.pdfBu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B14Uzay
Teknoloji transferinin firma düzeyinde ölçülmesi
NASA yaşam bilimleri teknolojilerini ticarileştiren şirketler üzerine yapılan pilot çalışma, muhafazakâr bir yöntemle — yalnızca NASA teknolojisinin firma çıktısına kattığı değer ve tetiklediği ilave özel Ar-Ge sayılarak — belirgin pozitif getiri bulmuştur.
NotBulgu niteliksel olarak verilmiştir: çalışmada doğrulanabilen bir getiri katsayısı bulunmamaktadır.
Hertzfeld, H. R. (2002). Measuring the Economic Returns from Successful NASA Life Sciences Technology Transfers. The Journal of Technology Transfer, 27(4), 311–320.doi:10.1023/A:1020207506064Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - B15Savunma
Savunma ihracatında ölçek (bağlam verisi)
İsrail'in savunma ihracatı 2024'te rekor kırarak 14.8 milyar $'a ulaşmıştır (üst üste dördüncü rekor yıl).
NotKurumsal bir duyuruya dayanan bağlam verisidir; hakemli bir çalışma değildir. Uzun döneme yayılan bir büyüme katsayısı doğrulanamamıştır.
İsrail Savunma Bakanlığı / SIBAT (2025). Savunma ihracatında ölçek (bağlam verisi). Haziran 2025 duyurusu.https://www.timesofisrael.com/israeli-arms-sales-break-record-for-4th-year-in-row-reaching-14-8-billion-in-2024/Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - Ş2Savunma
Sanayi katılımının ölçülmesi: F-35 ve Hollanda sanayisi
F-35 programına Hollanda sanayisinin katılımı üzerine yayınlanan değerlendirmelerde, geliştirme ve üretim aşamalarından beklenen sözleşme değeri 9.2 milyar $, spin-off değeri 1.1 milyar $ ve yayılma (spillover) değeri 120 milyon $ olarak tahmin edilmiş; program 23.000'in üzerinde adam-yıl ile ilişkilendirilmiştir.
NotYalnızca yayınlanmış rakamlar verilmiştir; bunlar beklenen (ex-ante) değerlerdir, gerçekleşmiş sonuç değildir.
Vos, B. (2007). Sanayi katılımının ölçülmesi: F-35 ve Hollanda sanayisi. Defence and Peace Economics, 17(2) (2006) · Defence and Peace Economics, 18(6) (2007).doi:10.1080/10242690701243532Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir. - Ş5Havacılık Politikası
Havacılık teknolojisi programının ekonomi geneli çıktısı
Birleşik Krallık Havacılık Teknolojisi Enstitüsü (ATI) programı için yayınlanan etki raporlamasında, program harcamasının her 1 £'u ekonomi genelinde 14 £ çıktı ile ilişkilendirilmektedir; devletin program taahhüdü 1.95 milyar £'dur ve sanayi eşleştirmelidir.
NotEkonomi geneli çıktı çarpanıdır; net sosyal getiri değildir. Kaynak hakemli bir dergi makalesi değil, kurumsal etki raporlamasıdır.
Aerospace Technology Institute (ATI) (2023). Havacılık teknolojisi programının ekonomi geneli çıktısı. Etki Raporlaması · BEIS / SQW bağımsız etki değerlendirmesi.https://www.ati.org.uk/impact-reporting/Bu bulgu üçüncü taraf akademik literatüre aittir; Çeliron çalışması değildir.